Kremacja to temat, który budzi wiele pytań i wątpliwości. Choć z konkretnych powodów posiada grono zwolenników – wiele osób zastanawia się czy aby na pewno pozostaje ona zgodna z ich przekonaniami. Myślą o tym szczególnie osoby wierzące, które z jednej strony otrzymują informację, że „z prochu powstałeś i w proch się obrócisz” – z drugiej jednak wyznają wiarę w zmartwychwstanie nie tylko duchem, ale również ciałem. Jak się jednak okazuje, kremacja staje się coraz to częstszym wyborem. W latach 2022-2023 stanowiła około 40% wszystkich pochówków – a w większych statystyka ta sięgała nawet 60%. Do popularności tego rodzaju formy pochówki bez wątpienia przyczynił się rok 2019 i wydarzenia z nim związane. Jednym z najczęściej zadawanych pytań w kontekście kremacji pozostaje to o ubranie, w jakim się ona odbywa. Co zakłada się Osobie zmarłej przed skremowaniem ciała, kto zapewnia to ubranie i jaką funkcję ono pełni?
Czym jest kremacja?
Kremacja to nic innego jak alternatywa dla tradycyjnego pochówku – polegająca na spopieleniu ciała Zmarłego w specjalnym piecu (krematorium). Ciało poddawane jest bardzo wysokiej temperaturze – zwykle od 800 stopni Celsjusza do nawet 1100, a czas trwania kremacji najczęściej nie przekracza 3 godzin (zależy zarówno od masy ciała Osoby zmarłej, jak i technologii pieca, w którym się odbywa). W tak wysokiej temperaturze tkanki miękkie ulegają spopieleniu, a pozostałe fragmenty kości trafiają do specjalnego urządzenia – kremulatora – w którym podlegają rozdrobieniu. W ten sposób powstaje proch pogrzebowy, składany przez rodzinę Zmarłego w urnie na cmentarzu lub kolumbarium. Choć kremacja wielu osobom kojarzy się z możliwością rozsypania prochów w ulubionym miejscu Osoby, która odeszła – w Polsce działanie to w przestrzeni publicznej nie jest legalne. Warto wiedzieć, że trumna do kremacji jest zwykle prosta, zbudowana z drewna lub tektury – tak, aby była łatwopalna. Przed procesem spopielenia usuwa się także elementy metalowe z ciała Osoby zmarłej (na przykład protezy czy implanty).
Przygotowanie ciała do kremacji – w jaki sposób się odbywa?
Zanim jednak nastąpi kremacja, zakład pogrzebowy odpowiednio przygotowuje ciało – które jest ubierane w strój wybrany przez rodzinę bądź przyjaciół Zmarłego lub specjalny całun pogrzebowy. Jeśli chodzi o strój – nie ma tutaj konkretnych wytycznych. Może być on zarówno elegancki, jak i codzienny – jeśli taka była wola Zmarłego. Niejednokrotnie osoby zmarłe przed kremacją ubierane są w swoje ulubione ubrania – na przykład swetry czy koszulki, w których czuły się dobrze, a które były na przykład prezentem od kogoś Bliskiego. Tego rodzaju ubranie ma wymiar nie tylko funkcjonalny, ale również emocjonalny – szczególnie wtedy, gdy rodzina decyduje się być przy spopieleniu. Jeśli rodzina nie dostarczy ubrania do kremacji – zakład pogrzebowy owija ciało w prosty, bawełniany lub lniany całun. To propozycja, na którą często decydują się osoby, którym zależy na bardzo skromnych ceremoniach, zgodnych z tradycją religijną. To również nawiązanie do całunu, w jaki został owinięty między innymi biblijny Łazarz czy Chrystus – którzy później wstali z martwych. Niezależnie od wyboru ubrania, nie ma ono większego znaczenia, jeśli chodzi o sam w sobie przebieg kremacji.
Co dzieje się ciałem Zmarłego przed ubraniem?
Zanim jeszcze ciało Osoby zmarłej zostanie ubrane i skremowane – dokonuje się tak zwanej „toalety pośmiertnej”, czyli mycie i uporządkowanie ciała. To etap, w którym zabezpiecza się ciało zgodnie z zasadami higieny, ale i z należytym szacunkiem. To również czas na usunięcie wspomnianych już implantów czy biżuterii. Kiedy ciało jest już umyte i ubrane – umieszcza się je w specjalnej trumnie kremacyjnej. Tego rodzaju trumna różni się jakością od tradycyjnej – ponieważ, podobnie jak ciało, ulegnie spopieleniu. Przed kremacją, jeśli życzy sobie tego rodzina, odbywa się krótka ceremonia pożegnania – którą należy odpowiednio wcześnie zaplanować. To czas na spędzenie ostatnich chwil ze Zmarłym – symboliczne zakończenie cyklu życia, jeszcze zanim urna zostanie złożona do grobu lub kolumbarium.
Ubranie do kremacji – skąd wzięła się tradycja ubierania Zmarłych?
Ubieranie Osób zmarłych zarówno do kremacji, jak i tradycyjnego pochówku, nie jest wymysłem współczesnych czasów. Wręcz przeciwnie – takie działania sięgają już czasów starożytnych, kiedy to ubierano zmarłych i owijano ich w tkaniny. Ten rytuał rozwinął się później jako stosowana w Egipcie mumifikacja. Z kolei w starożytnym Rzymie i Grecji ciało przygotowywano w sposób odświętny – zakładając na nie najlepsze ubrania Zmarłego. Z kolei w tradycji chrześcijańskiej ubranie traktowano z kolei jako swego rodzaju symbol godności – ponieważ zakrywało Jego nagość oraz podkreślało szacunek do tego, co cielesne. Pokazywano w ten sposób, że ciału Zmarłego należy się dokładnie ten sam szacunek, co ciału Osobie żyjącej. Dziś, poprzez ubranie, wyraża się też wartości, styl życia czy po prostu rolę Zmarłego w życiu codziennym – dla przykładu, zakładając mundur podkreśla się Jego patriotyzm i oddanie ojczyźnie, z kolei młoda kobieta chowana w sukni ślubnej wyraża swoje przywiązanie przywiązanie męża i dzieci.
Jak ubranie zmarłego pomaga w przeżywaniu żałoby?
Ubranie Osoby zmarłej do kremacji bądź tradycyjnego pochówku ma znaczenie nie tylko dla samego w sobie przebiegu uroczystości, ale również pomaga w przeżywaniu żałoby tym, którzy żegnają się ze Zmarłym. O czym mowa? O świadomości, że byli z Nim aż do końca – odpowiednio się nim zaopiekowali, zadbali o higienę i pielęgnację, a wreszcie należycie ubrali. To symbol szacunku i troski o Jego godność – do ostatnich chwil. To właśnie dlatego warto jest uczestniczyć w symbolicznym pożegnaniu na chwilę przed kremacją. Wiele osób, doświadczających tego rodzaju wydarzenia, mówi o tym, że rzeczywiście pomogło ono domknąć im pewne sprawy – zmieniając smutek i ból na poczucie dobrze wykonanego zadania. Pamiętajmy, że profesjonalny dom pogrzebowy pomoże nam przejść zarówno przez samą w sobie kremację Bliskiego, jak i Jej wcześniejszego przygotowania – z empatią, zrozumieniem, w atmosferze pełnego zaufania.
