Aby wywieźć zwłoki lub szczątki z Polski za granicę, potrzebne jest pozwolenie właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Inspektor wydaje je dopiero po przedłożeniu dokumentów władz państwa, w którym ma nastąpić pochówek, oraz państw tranzytowych. Wniosek składa osoba uprawniona do pochowania, a urzędnik ma na decyzję nie więcej niż 3 dni.
Wywóz zwłok lub szczątków z Polski za granicę wymaga pozwolenia właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. To najczęściej mylony punkt całej procedury: starosta wydaje pozwolenie w sytuacji odwrotnej, czyli gdy zmarły ma być sprowadzony z zagranicy i pochowany w Polsce. Inspektor sanitarny nie wyda pozwolenia, dopóki rodzina nie przedstawi dokumentów władz państwa, w którym ma być pochówek, oraz państw, przez które zmarły będzie przewożony.
Kto wydaje pozwolenie na wywóz zwłok z Polski
Zasadę tę ustala art. 14 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Przewóz zwłok i szczątków poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, gdy zgon nastąpił na jej terytorium, może nastąpić po uzyskaniu pozwolenia właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Dla zgonu w Warszawie właściwa jest Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w m.st. Warszawie.
Ta sama ustawa porządkuje dwie pozostałe sytuacje. Przewóz tranzytem przez Polskę wymaga zaświadczenia polskiego konsula w państwie, z którego przewóz ma nastąpić. Sprowadzenie zwłok z zagranicy w celu pochowania w kraju wymaga pozwolenia starosty właściwego dla miejsca pochówku oraz zaświadczenia polskiego konsula. Jeżeli szukasz właśnie tej drugiej drogi, opisaliśmy ją osobno w artykule o sprowadzeniu zwłok z zagranicy.
Kto może złożyć wniosek
Pozwolenia i zaświadczenia wydaje się na wniosek osób uprawnionych do pochowania zwłok. Ustawa wymienia małżonka, krewnych zstępnych, krewnych wstępnych, krewnych bocznych do czwartego stopnia pokrewieństwa oraz powinowatych w linii prostej do pierwszego stopnia. Prawo pochowania mają również osoby, które dobrowolnie się do tego zobowiążą.
Jakie dokumenty trzeba zebrać
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 grudnia 2007 r. określa zawartość wniosku i załączniki. We wniosku podaje się:
- nazwisko, imię lub imiona, nazwisko rodowe, datę i miejsce urodzenia oraz ostatnie miejsce zamieszkania osoby zmarłej,
- datę i miejsce zgonu,
- miejsce, z którego zwłoki albo szczątki zostaną przewiezione,
- miejsce pochówku,
- środek transportu, którym zostaną przewiezione,
- nazwisko, imię lub imiona i adres wnioskodawcy oraz numer i serię jego dokumentu tożsamości.
Do wniosku o pozwolenie na wywóz dołącza się dokumenty wymagane przez właściwą władzę państwa, na którego terytorium ma nastąpić pochówek, oraz dokumenty wymagane przez władze państw tranzytowych. Jeżeli przyczyna zgonu nie została określona w akcie zgonu ani w innym dokumencie urzędowym, dołącza się dokument urzędowy wykluczający chorobę zakaźną z wykazu ministra zdrowia.
Wymagania państwa docelowego ustala się u jego przedstawicielstwa. Wykaz obcych placówek dyplomatycznych i konsularnych w Polsce prowadzi Ministerstwo Spraw Zagranicznych. To dobry punkt startowy, bo lista dokumentów bywa różna w zależności od kraju i od tego, czy przewożone jest ciało, czy urna.
Kolejność kroków
- Ustal z rodziną miejsce i formę pochówku za granicą oraz dane cmentarza lub zakładu, który przyjmie zmarłego.
- Zapytaj przedstawicielstwo państwa pochówku, jakich dokumentów wymaga, i zrób to samo dla państw tranzytowych, jeżeli transport jest drogowy.
- Zgromadź dokumenty zagraniczne wraz z tłumaczeniami, jeżeli są wymagane.
- Złóż wniosek do właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego wraz z tymi dokumentami.
- Uzgodnij przygotowanie trumny lub urny oraz środek transportu.
- Po otrzymaniu pozwolenia przekaż komplet dokumentów przewoźnikowi lub zakładowi pogrzebowemu.
Ile trwa wydanie pozwolenia
Ustawa wymaga, aby pozwolenia i zaświadczenia były wydawane niezwłocznie, nie później niż w terminie 3 dni od dnia złożenia wniosku. Jest jeden wyjątek: w przypadku zgonu na skutek choroby zakaźnej wymienionej w wykazie ministra zdrowia pozwoleń nie wydaje się przed upływem dwóch lat od dnia zgonu. Termin urzędowy to jednak tylko część kalendarza. Na całość składa się także czas potrzebny na uzyskanie dokumentów zagranicznych, na który polskie przepisy nie mają wpływu.
Trumna do przewozu za granicę
Wymagania techniczne opisuje rozporządzenie o postępowaniu ze zwłokami i szczątkami ludzkimi. Zwłoki wywożone za granicę składa się w trumnie drewnianej wybitej blachą lub posiadającej wkład metalowy albo w trumnie metalowej. Dno trumny wypełnia się warstwą substancji płynochłonnej o grubości 5 cm. Tak przygotowaną trumnę umieszcza się w szczelnej skrzyni drewnianej uniemożliwiającej jej przemieszczanie albo w innym pojemniku z materiału nieprzepuszczalnego. Powiatowy lub portowy inspektor sanitarny może nakazać dodatkowe środki ostrożności, a gdy uzna zastosowane za wystarczające, pieczętuje trumnę. Po dowiezieniu na miejsce zwłoki chowa się niezwłocznie, bez otwierania trumny.
Osobno rozporządzenie wskazuje, że przystosowaniem do przewozu na odległość ponad 60 km zajmują się wyspecjalizowane podmioty, a sam przewóz odbywa się pojazdem przeznaczonym do tego celu. Środek transportu drogowego musi być trwale oznakowany, mieć kabinę kierowcy odizolowaną od części przeznaczonej na trumnę, zabezpieczenie przed przesuwaniem się trumny oraz zmywalną podłogę, i być zarejestrowany jako pojazd specjalny.
Przewóz zwłok a przewóz urny z prochami
| Zagadnienie | Zwłoki w trumnie | Szczątki po spopieleniu |
|---|---|---|
| Pozwolenie na wywóz | inspektor sanitarny | przepisy stosuje się odpowiednio |
| Opakowanie | trumna metalowa lub z wkładem metalowym w szczelnej skrzyni | szczelny, odporny na uszkodzenia pojemnik |
| Środek transportu | pojazd specjalny, wyspecjalizowany podmiot | dowolny, w sposób zapewniający poszanowanie |
Rozporządzenie z 2007 r. wprost mówi, że przepisy o pozwoleniach i zaświadczeniach stosuje się odpowiednio do szczątków powstałych ze spopielenia zwłok, a sam przewóz takich szczątków w szczelnym, odpornym na uszkodzenia pojemniku może odbywać się dowolnym środkiem transportu. Dlatego rodziny, które planują pochówek za granicą, pytają czasem o kremację jeszcze przed ustaleniem trasy. Warto pamiętać, że wymagania państwa docelowego i zasady przewoźnika lotniczego nadal obowiązują, a przy przewozie na odległości opisane w rozporządzeniu szczątki umieszcza się w urnie.
O czym warto pamiętać
- Dokumenty zagraniczne zbiera się przed wizytą w stacji sanitarno-epidemiologicznej, a nie po niej.
- Przy transporcie drogowym przez kilka państw trzeba sprawdzić wymagania każdego z nich.
- Dane we wniosku muszą być zgodne z aktem zgonu, łącznie z nazwiskiem rodowym.
- Pełnomocnictwo dla zakładu pogrzebowego warto przygotować na piśmie razem z pozostałymi dokumentami.
- Pozostałe sprawy urzędowe po zgonie zebraliśmy w artykule o formalnościach po śmierci.
Zakres pomocy przy takim wyjeździe opisujemy na stronie usługi międzynarodowy transport zwłok. Szczegóły konkretnej sytuacji, w tym dobór trumny i środka transportu, w Terra Levis można omówić telefonicznie pod numerem 660 950 600.